Tag Archives: Wstęga Pamięci Armii Krajowej

Pomnikowe dylematy

jerzybukowskiJerzy Bukowski

Zaledwie kilka dni temu pisałem – w imieniu Porozumienia Organizacji Kombatanckich i Niepodległościowych w Krakowie – o kłopotach z budową pomnika „Tym, którzy stawiali opór komunizmowi w latach 1944-1956” na placu Inwalidów, a już muszę poinformować o problemie związanym z kolejnym z monumentów, jakie mają powstać w roku 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę w tym mieście.

Tym razem nie chodzi o ideę, ani o kształt, ale o niemożność rozstrzygnięcia ogłoszonego już po raz trzeci przetargu na wykonanie poświęconej Armii Krajowej „Wstęgi Pamięci” między Wawelem a Skałką. Zgłosiły się wprawdzie dwie firmy, ale zaproponowały zbyt wysokie kwoty w stosunku do zaplanowanych.

20160919wstega1Prezes Małopolskiego Okręgu Światowego Związku Żołnierzy AK 93-letni major Ryszard Brodowski powiedział mi, że liczy na dołożenie brakujących pieniędzy przez władze państwowe, zwłaszcza że honorowy patronat nad budową „Wstęgi Pamięci” objął Prezydent RP.

Warto przypomnieć, że wzniesienie obu monumentów, ich lokalizacje oraz projekty uchwaliła wiele lat temu Rada Miasta Krakowa, dawno temu wmurowano również kamienie węgielne i na pl. Inwalidów (w 2001 roku), i na bulwarze Czerwieńskim (w 2013 roku).

Mimo to nie brakuje osób i środowisk, które starają się nie dopuścić do uczczenia w podwawelskim grodzie żołnierzy AK oraz kontynuujących walkę o niepodległość Rzeczypospolitej członków formacji zbrojnych antykomunistycznego podziemia w latach największego nasilenia represji stalinowskich.

Czy krakowscy kombatanci oraz ich ideowi spadkobiercy zdołają przezwyciężyć ten opór oraz inne trudności i doprowadzić do wybudowania obu pomników? Oby im się to udało i to jak najszybciej, zanim umrą ostatni bohaterowie walk z Niemcami, Sowietami oraz rodzimymi zdrajcami.

Optymistyczne wieści w sprawie dwóch krakowskich pomników

jerzybukowskiJerzy Bukowski

Żołnierze Polskiego Państwa Podziemnego, a przede wszystkim Armii Krajowej odetchnęli z ulgą: Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu Urzędu Miasta Krakowa ogłosił drugi przetarg na budowę „Wstęgi Pamięci” na nadwiślańskim bulwarze Czerwieńskim między Wawelem a Skałką.

Ponieważ na realizację monumentu wykonawca będzie miał trzy miesiące od daty podpisania umowy (oferty należy składać do 26 lipca wpłacając wadium w wysokości 23 tysięcy złotych), jest szansa na to, że stanie on jeszcze przed tegorocznym Świętem Niepodległości 11 Listopada, a jego odsłonięcie zwieńczy krakowskie obchody 100-lecia odzyskania suwerennego bytu przez Polskę.

Jak już tutaj wielokrotnie pisałem, krakowscy Rada Miasta Krakowa podjęła uchwałę w tej materii w 2010 roku. Konkurs na projekt pomnika wygrał zespół Alexandra Smagi, a w zimie w zaplanowanym dlań miejscu stanęła jego makieta.

Monument przedstawia mur okalający plac w kształcie granic II Rzeczypospolitej, na którym znajdują się m.in. symbole Polski Walczącej oraz wyrzeźbiona przysięga składana przez żołnierzy AK; pod nim staną obrazujące ich rzeźby.

wstegapamieciprojektW ostatnich miesiącach były próby zablokowania jego budowy w tym miejscu, ale radni odrzucili uchwałę, by zgodnie z wynikami ponownych konsultacji społecznych wskazać inne miejsce. Tak więc teoretyczne dyskusje skończyły się, nadszedł natomiast czas realizacji inwestycji, z czego najbardziej cieszą się członkowie Małopolskiego Oddziału Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, którzy od lat zabiegali o uczczenie ich poległych kolegów w prestiżowym miejscu w podwawelskim grodzie.

Rozpoczęcie budowy opóźniło się także dlatego, że na poprzedni, ogłoszony jesienią przetarg nie wpłynęła żadna oferta.

Koszt wzniesienia „Wstęgi Pamięci” szacowany jest na około 1,2 miliona złotych, z czego 800 tysięcy wyasygnuje gmina miasta Krakowa, 200 tysięcy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, 100 tys. Instytut Pamięci Narodowej, a 100 tys. powołana w celu realizacji tej inwestycji fundacja, która zebrała je od darczyńców.

pomniknaplacuinwalidow2Nie wiadomo natomiast, czy na placu Inwalidów wybudowany zostanie pomnik „Tym, którzy stawiali opór komunizmowi w latach 1944-1956”, o który od końca ubiegłego wieku dzielnie walczą krakowscy weterani, w szczególności Żołnierze Niezłomni, ich potomkowie oraz ideowi spadkobiercy. Ponieważ historię tych starań również tutaj przedstawiałem chcę tylko odnotować, że list do prezydenta miasta profesora Jacka Majchrowskiego oraz radnych wystosował 10 lipca szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Józef Kasprzyk wyrażając pełne poparcie dla tej inicjatywy. Oto jego obszerny fragment: Tym Pomnikiem oddajemy hołd ofiarnej walce naszego narodu, który miał odwagę przeciwstawić się czerwonemu złu, ponosząc często ofiarę krwi i życia w mrokach stalinowskiej nocy. Tym Pomnikiem dajemy wspaniałe świadectwo polskiej niezłomności, heroizmu oraz przywiązania do idei wolnej Rzeczypospolitej. W „Przesłaniu Pana Cogito” Zbigniew Herbert głosił potrzebę bycia odważnym nawet gdy rozum zawodzi, bo w ostatecznym rachunku tylko to się liczy: być gotowym do największych poświęceń. Bo z tej odwagi bierze się postawa wyprostowanego człowieka z charakterem, twardym kręgosłupem, który idzie prosto nawet wtedy, gdy inną klęczą na kolanach i zginają kark. Ci, co stawili opór komunizmowi, o tym wiedzieli.

Czy adresaci listu ministra Kasprzyka wezmą go sobie do serca i podejmą podobne działania jak w sprawie „Wstęgi Pamięci”?

Znak nadziei w rocznicę śmierci gen. E. Fieldorfa-Nila

adamzyzmanAdam Zyzman

W sobotę 24 lutego przedstawiciele środowisk patriotycznych złożyli kwiaty nad kamieniem węgielnym pod pomnik Armii Krajowej na Bulwarze Czerwieńskim u stóp Wawelu.

20180224azOkazją do uroczystości była rocznica zamordowania byłego dowódcy KEDYW-u, gen. Emila Fieldorfa-Nila. Pod obeliskiem i w pobliżu makiety przedstawiającej przyszły kształt pomnika „Wstęga Pamięci” zapalono zielone znicze, które miały symbolizować nadzieję, że wyczekiwany pomnik powstanie wreszcie w tym miejscu, a zarezerwowanie środków w budżecie miasta jest swego rodzaju „zielonym światłem” dla jego realizacji. Sylwetkę gen. Nila przybliżył zebranym przedstawiciel Muzeum Armii Krajowej w Krakowie noszącego jego imię. W uroczystości wziął tez udział autor projektu pomnika, Aleksander Smaga.

Makieta projektu autorskiego Pomnika Armii Krajowej Wstęga Pamięci

alexandersmagaAlexander Smaga*

Szanowni Państwo!

Pragnę poinformować, że od 20 grudnia 2017 roku można oglądać makietę projektu autorskiego Pomnika Armii Krajowej “Wstęga Pamięci” w skali 1:1 w miejscu przyszłego pomnika. Dzięki niej widać bardzo dobrze, że kształt pomnika wpisuje się w sposób idealny w krajobraz bulwaru i że niewielki pomnik w żadnej mierze nie jest w stanie zasłonić widoku na potężny Zamek Królewski na Wawelu.

wstegapoamiecimakietaMoim zdaniem makieta jest bardzo dobrze i starannie wykonana, nie jest jednak w stanie oddać w całej pełni wyglądu i wrażenie pomnika z prawdziwych materiałów i z wszystkimi znakami Armii Krajowej. Mimo to jest w stanie unaocznić mieszkańcom Krakowa i Gościom Miasta jak Wstęga Pamięci będzie wyglądała. Dziękujemy Urzędowi Miasta Krakowa za tą dobrą decyzję zamówienia i budowy makiety. Potwierdza to decyzje UMK i Konserwatora Wojewódzkiego, którzy już wcześniej wydali zgody i pozwolenia na budowę.

20160919wstega1Pomnik, który łączy współczesność i tradycję zyskał poparcie takich sław architektury jak sir Richard Rogers z Londynu (Centre Pompidou w Paryżu, Nagroda Pritzkera 2007) i b. Dyrektor Urban Planning Miasta Nowy Jork p. Raquel Ramati.

Zapraszam serdecznie do obejrzenia makiety!

* Autor to wiedeński architekt, laureat trzyetapowego konkursu na budowę pomnika Armii Krajowej w Krakowie, studiował architekturę w Ecole de Architecture (Wersal) i na Politechnice Wiedeńskiej, jest także absolwentem Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu i finalistą konkursu na realizację Museum of Science Fiction w Waszyngtonie w 2104 roku.

Wrogowie Pomnika Armii Krajowej

Szanowna Redakcjo!

wstegapamieciprojektPragniemy zwrócić Państwa uwagę, że poświęcony w akcie erekcyjnym kamień węgielny powstającego pomnika AK staje się w ostatnich tygodniach celem ataku. Kwiaty i znicze składane w hołdzie żołnierzom AK znikają lub są niszczone. W dniu 31.10. br. miejsce to ma być prowokacyjnie atakowane przez paruset aktywistów z ugrupowania ruchu zielonych Stowarzyszenia Miasto Funkcja, w nadziei doprowadzenia do obalenia testamentu AK czyli zbudowania pomnika AK pod Wawelem. Akcjoniści urządzają swoje protesty w przekonaniu, że bagnisty i zanieczyszczony odchodami trawnik jest bardziej godną reprezentacją dla podwawelskiego grodu niż specjalnie dla tego miejsca stworzony projekt krajobrazowego dzieła artystycznego w otoczeniu Ogrodu Pamięci.

20160919wstega3Wyrażamy nadzieję, że wszyscy Czytelnicy, w przeciwieństwie do ruchu zielonych, poprą inicjatywę ostatnich żyjących kombatantów AK aby w Krakowie, po 6 latach starań, powstał pomnik ku chwale Polskiego Państwa Podziemnego. Tysiące osób, potomkowie żołnierzy AK, liczni darczyńcy z całej Polski poparli projekt, wyłoniony w 3-etapowym konkursie architektonicznym. Pomnik AK posiada obecnie wszystkie wymagane dopuszczenia budowlane i spełnia wszystkie walory artystyczne na miarę współczesnych memoriałów świata. Czyżby pokrzykiwania pseudokrytyków były ważniejsze od szlachetnej idei inicjatorów pomnika?

Z pozdrowieniami dla Zespołu Redakcyjnego,
Fundacja Wstęga Pamięci z Krakowa

Postawmy „Wstęgę Pamięci” tam, gdzie zdecydowali krakowianie

jerzybukowskiJerzy Bukowski

Nie wiem, czy jest jakiś pomnik na świecie, który podoba się wszystkim. Spore wątpliwości i kontrowersje budzą zwłaszcza upamiętnienia wielkich ludzi, ważnych organizacji i przełomowych wydarzeń historycznych w nietypowych formach, chociaż powinniśmy już przywyknąć do takich dzieł pamiętając, że i we wcześniejszych epokach wywoływały one protesty, niekiedy nawet burzliwe. Artystyczne nowatorstwo z trudem przebija skorupę generalnie zachowawczych gustów opinii publicznej.

Skoro wybrany przez konkursowe jury projekt monumentu jest już jednak zatwierdzony przez kompetentne władze, lokalizacja wyznaczona, a pieniądze na budowę zebrane, dyskusje powinny się zakończyć. Czas na nie był wcześniej i wtedy przeciwnicy danego dzieła sztuki bądź miejsca jego umieszczenia w przestrzeni publicznej mieli mnóstwo okazji do wyrażenia swoich opinii.

Projekt pomnika Armii Krajowej, który ma stanąć nad Wisłą między Wawelem a Skałką, czyli w bardzo prestiżowym fragmencie Krakowa u jednych może budzić zachwyt, u drugich obrzydzenie, jeszcze innych pozostawiając obojętnymi. „Wstęga Pamięci” jest bowiem nader oryginalnym sposobem uczczenia dziejowej roli największej armii podziemnej Europy w latach II wojny światowej i zdziwiłbym się, gdyby nie prowokowała do wypowiadania kategorycznych sądów estetycznych.

20160919wstega1Jeszcze większe zaniepokojenie budzi lokalizacja pomnika, która – o czym warto przypomnieć – została wybrana 5 lat temu przez samych krakowian w trakcie konsultacji społecznych, które zostały poważnie potraktowane (i bardzo dobrze!) przez władze miasta. Gdyby dzisiejsi przeciwnicy wzniesienia „Wstęgi Pamięci” na bulwarze Czerwieńskim zabrali wówczas licznie głos, być może w plebiscycie zwyciężyłaby konkurencyjna propozycja, np. wymieniane dzisiaj najczęściej puste miejsce po pomniku marszałka Koniewa u zbiegu ulic Armii Krajowej i Zarzecze. Stało się jednak inaczej i trzeba to przyjąć do wiadomości, jeżeli mamy się szczycić tym, że jesteśmy już prawie dojrzałym społeczeństwem obywatelskim.

Protesty nasiliły się zaś dopiero w ostatnich tygodniach, czyli zdecydowanie poniewczasie. Podnoszone są w nich dwa argumenty: że pomnik zaburzy przestrzeń i zmniejszy obszar miejskiej zieleni oraz że trzeba będzie przesunąć rzeźbę psa Dżoka – symbolu psiej wierności.

Jeśli chodzi o pierwsze zastrzeżenie, to wydając zgodę na taką a nie inną lokalizację władze samorządowe Krakowa musiały z czysto proceduralnych powodów uwzględnić uwagi wszystkich jednostek miejskich, które wydają opinie w tego typu sprawach. Gdyby nie ich akceptacja, na pewno nie zostałoby wydane pozwolenie na budowę „Wstęgi Pamięci” w tym konkretnym miejscu. Poza tym nie jest to konstrukcja aż tak gigantyczna, żeby zabrała krakowianom zbyt wiele zieleni.

Gdy idzie o Dżoka, to wystarczy przybliżyć jego rzeźbę do mostu Grunwaldzkiego, przy którym oczekiwał on na swojego tragicznie zmarłego nieopodal pana, czyli ustawić ją w lepszym miejscu, zważywszy topograficzny kontekst.

Ponieważ minął termin do zgłaszania ofert w przetargu na budowę pomnika i nikt się nie zgłosił, prezydent Krakowa profesor Jacek Majchrowski, który jest człowiekiem ugodowym, wykorzystał ten impas proponując spotkanie zainteresowanych stron. Słusznie uważa on, że tak okazały pomnik w tak reprezentacyjnym miejscu powinien łączyć, a nie dzielić mieszkańców podwawelskiego grodu.

Wyrażając uznanie dla jego koncyliacyjnej postawy pozostaję jednakowoż sceptycznie nastawiony, jeżeli idzie o możliwość wypracowania zadowalającego wszystkich konsensusu co do ewentualnej zmiany podjętej już przecież przez Radę Miasta Krakowa ostatecznej decyzji. Obawiam się, że wznowienie dyskusji nie przyniesie pożądanego efektu, a pomnik, który miał już wkrótce stanąć nie zostanie odsłonięty przez następnych kilka lat, co spowoduje, że wielu zaangażowanych w jego budowę kombatantów nie doczeka uroczystego odsłonięcia „Wstęgi Pamięci”.

Londyński koncert na rzecz budowy Pomnika Armii Krajowej “Wstęga Pamięci” u stóp Wawelu

krakowniezaleznymkInformacja własna

19 września 2016 roku Fundacja Wstęga Pamięci organizuje wraz z polską emgiracją i polskimi weteranami w Anglii, w Klubie Ognisko w Londynie – Kensington, byłym klubie oficerskim II Korpusu Polskiego, uroczysty wieczór galowy połączony z koncertem na rzecz budowy Pomnika Armii Krajowej w Krakowie „Wstęga Pamięci”. Wieczór poświęcony jest upamiętnieniu wydarzeń 17 września 1939 roku, związanych z Paktem Ribbentrop-Mołotow.

wstegapamiecijkPomnik Armii Krajowej jest projektem z inicjatywy ostatnich żyjących bohaterów AK i łączy w sobie współczesność i tradycję. Weterani Armii Krajowej, w trosce o kontynuację etosu żołnierzy Wojska Polskiego i AK postanowili pozostawić po sobie Pomnik Armii Krajowej, wielki memoriał polski, świadectwo walki o wolność Kraju podczas drugiej wojny światowej, największej Armii Podziemnej w okupowanej Europie. Memoriał będzie usytuowany na Bulwarze Czerwieńskim nad Wisłą, w pobliżu królewskiego Zamku Wawelskiego w Krakowie. Kształt pomnika o niewielkim placu dla spotkań i uroczystości nawiązuje do historycznych granic II RP w momencie wybuchu II wojny światowej. Jego unikatowa koncepcja zwraca się do wszystkich Polaków i potomków bohaterów Armii Krajowej na świecie, tworząc symbol wolności i niepodległości. Pomnik powstaje jako instalacja parkowo-ogrodowo-rzeźbiarska typu memoriałów waszyngtońskich i będzie ważnym miejscem refleksji i kontemplacji. Autor pomnika inspirował się najważniejszymi miejscami pamięci w Polsce i memoriałami alianckimi w południowej Anglii czy we Włoszech np. Monte Cassino.

20160919wstega3W związku z galowym wieczorem odbędzie się też licytacja limitowanych miejsc na tablicy pamiątkowej w Ogrodzie Pamięci Narodowym u stóp Wawelu. Pamiątkowa tablica z nazwiskami mecenasów i darczyńców ma stanąć w Ogrodzie Pamięci Narodowej w bezpośrednim sąsiedztwie pomnika. W kwietniu br. zbiórka (akcja crowdfundingowa) “popieramak.pl” odniosła duży sukces. Ponad 1500 osób wsparło budowę pomnika i pobity został rekord Polski w zbiórkach tego rodzaju na portalu Polakpotrafi! Inicjatwę wspiera ponad 20000 młodych ludzi na www.popieramak.pl.

20160919wstega2Realizacje budowy Pomnika AK i Polskiego Państwa Podziemnego „Wstęga Pamięci”, autorstwa architekta Alexandra Smagi wspierają: Bank Gospodarstwa Krajowego, Budimex S.A., SWAP Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, rodziny Sybiraków “Kresy Family”, honorowy Konsul w Miami Lady Blanka Rosenstiel, Stowarzyszenie Studenci dla RP, Burmistrz Krynicy… Wokół projektu powstała grupa ludzi, którą łączy muzyka i pasja dla dzieła naszych bohaterów. Projekt został objęty patronatem Prezydenta RP i Prezydenta Miasta Krakowa.

Ważne Daty: przewidywane rozpoczęcie budowy Pomnika Armii Krajowej: początek 2017 roku / zaplanowane uroczyste odsłonięcie pomnika: 3 maja 2017 roku (jako datę aternatywną przyjęto 27 września 2017 roku, w dniu Święta Polskiego Państwa Podziemnego.

(Od Redakcji): Informację nadesłał p. Alexander Smaga, architekt. Dziękujemy 😉